Plakkaten

Teneinde het verbod van de uitvoer van geld en edelmetaal te ondersteunen (? 1698-01-03), publiceren kanselier en raden enige bepalingen, gelicht uit het plakkaat van 20 februari 1652 (PB 3.563). Krachtens deze bepalingen is de uitvoer van geld zonder nadrukkelijke permissie strafbaar met confiscatie en arbitrale correctie. Het is reizigers echter toegestaan om voldoende geld mee te nemen, om gedurende hun reis overeenkomstig hun stand te leven. Een tweede uitzondering geldt de kleine kooplieden: buitenlanders die produkten in het_Overkwartier hebben verkocht, mogen de baten van hun transacties tot een bepaald maximum uitvoeren; inheemse kooplieden mogen voor het aankopen van diverse handelswaren eveneens enig kapitaal uitvoeren.

Het Hof van Gelre vaardigt met het oogmerk om de wintervoorraad aan veevoer optimaal te doen wezen, een verbod uit om vóór Sint Jansmis (24 juni) te maaien of te hooien. Overtreding van het verbod wordt gestraft met een boete van acht goudgulden.

Bij wijze van represaille voor de Gulikse verordening van 1 maart 1700, die een verbod inhoudt om Guliks graan in het_Overkwartier te laten malen zonder licentbrief, wordt het de bevolking verboden om veldvruchten op Guliks territoir ter molen te brengen, op straffe van verbeurte van het gewas en de gebezigde transportmiddelen.

Ten verzoeke van de Staten van het_Overkwartier wordt het brouwen van bier van zes gulden Brabants het vat voorlopig weer toegelaten. (? 1698-11-15) wordt in dit opzicht gewijzigd.

Ter voldoening aan het decreet van de Geheime Raad van 26 mei 1698(P 3, fol. 364), gelast het Hof van Gelre de herafkondiging van het plakkaat van 2 mei 1626 terzake van de verkoop van ambten (? 1698-07-31_2). Alle officieren, bestuurders van steden en heerlijkheden moeten binnen zes weken bij de momber aangifte doen van de betalingen die in de voorafgaande twintig jaar in weerwil van deze verordening zijn gedaan. Eenieder wordt voorts vermaand (? 1680-12-20) strikt na te leven en speciaal het artikel met betrekking tot de hoogte van de adellijke vrijheid. (? 1683-10-05) terzake van jacht en visserij moet eveneens opnieuw worden gepubliceerd. Ter aanvulling wordt bepaald, dat niemand in de volgende twee jaar met vuurwapens zal mogen jagen.

Advocaten en procureurs dienen zich in processen voor het Hof van Gelre te Roermond te onthouden van onheuse, beledigende of lasterlijke taal. Indien zij aan dit vermaan geen gehoor geven, riskeren zij straffen varierend van een geldboete tot levenslange ontzetting uit hun functie.

Schippers zullen graan uit het_Overkwartier over de Maas mogen vervoeren naar de steden die op het geleidebiljet staan aangeduid, mits zij beloven het graan niet op het platteland te verkopen. (? 1692-11-03) blijft overigens onverkort.

Advocaten dienen op alle processtukken in dorso de naam van de door het Hof aangewezen commissaris of rapporteur te vermelden. Het is niet geoorloofd eigenmachtig een naam in te vullen, indien door het Hof nog geen der raden als zodanig is aangewezen. De advocaten dienen boetes vanwege overtredingen van deze regels persoonlijk te voldoen. De verordening wordt "ter rolle" gepubliceerd.

Aanknopend bij GLS 6.1.1.4-5, een niet nader aangeduide verordening uit 1665 en (? 1681-01-18), geeft de verordening voorschriften met betrekking tot het tappen en schenken in herbergen op zon- en feestdagen, in het bijzonder onder mistijden. De sluitingstijden worden voor mannen en vrouwen afzonderlijk geregeld. De verordening beoogt tevens de bestrijding van bepaalde folkloristische gebruiken bij bruiloften en vastenavondvieringen. Zo is er bijvoorbeeld sprake van een verbod op het houden van "vooyjachten" (het omgaan langs huizen om bier en dergelijke te vragen). Ook is het verboden om speellieden in herbergen te laten optreden.

Naar aanleiding van de excessieve kosten van procedures voor de leenzaal van het graafschap Horne, wordt een gedetailleerd tarief gegeven voor de diverse verrichtingen in de leenzaal te Weert, uitgesplitst naar functionarissen. Overschrijding van het tarief wordt gestraft met terugbetaling van het bedrag aan de benadeelde en een boete van viermaal het geëiste bedrag. Het reglement dient te worden afgekondigd op de eerstvolgende vergadering van de leenzaal, in aanwezigheid van alle aldaar "occuperende" procureurs. Het toezicht op de naleving van het reglement wordt toevertrouwd aan de momber.

De uitvaardiging van het edict van 19 augustus 1686 door de Nederrijns-Westfaalse Kreits, waarbij de circulatie van een aantal muntsoorten per 31 december 1686 wordt verboden, vergt enige wijzigingen in de bestaande muntpolitiek. Om te voorkomen dat "adulterine" muntsoorten vanuit het Duitse Rijk naar het_Overkwartier afvloeien, wordt de termijn dat deze speciën in het_Overkwartier nog zouden mogen circuleren -- volgens (? 1686-08-24) tot eind februari 1687 -- beperkt tot 31 december 1686. Tot deze datum kunnen de bedoelde muntsoorten worden ingewisseld tegen de koers vermeld in de bijgaande tarieflijst.

(? 1680-04-30) wordt, met uitzondering van artikel 3, ongewijzigd opnieuw afgekondigd. De oorspronkelijk in dat artikel bepaalde termijn van drie maanden, waarbinnen de voor biljoen verklaarde muntsoorten nog in het_Overkwartier zouden mogen circuleren, wordt met drie maanden verlengd.

Het Hof van Gelre beveelt de strikte naleving van art. 33 van (? 1679-07-13) en van art. 19 van (? 1683-09-30). Beide artikelen worden in de vorm van een extract gepubliceerd. Art. 33 herhaalt het verbod om ten laste van goederen, die gerechtelijk worden verkocht, "enige wijn te stellen" (de prijs van het verkochte verhogen met een opslag of fooi ten behoeve van de klerken van de griffie, wegens het opmaken van de koopakte), zoals vervat in art. 15 van het Eeuwig Edict van 1611. Art. 19 behelst een verbod om aan niet-ingezetenen van het_Overkwartier voor bepaalde proceshandelingen dubbele kosten te rekenen.

Stadhouder, kanselier en raden bepalen, dat om de afdracht van bede, subsidie en onraad, waarvan de termijnen in september vervallen, niet in het gedrang te brengen, de vervaldag van alle renten ten laste van gemeenten op de laatste maart gesteld moet worden. Rentheffers mogen pas vier maanden na die datum tegen nalatigen procederen "bij wijze van arresten, executiën, of andere wegen van rechte" op voet van het GLS.

Onder verwijzing naar het plakkaat van 14 december 1616 (ROPBa&i 2.2.309)* wordt het "alle personen van routurier conditiën" (burgers) verboden om zich titels, blazoenen en eretekens, die kenmerkend zijn voor de adel, aan te matigen. In het bijzonder wordt gewezen op het misbruik van de titel "mevrouw" en het dragen van degens.

De verordening behelst een bevel tot strikte naleving van (? 1680-04-30). De rechterlijke officieren dienen alles in het werk te stellen om de personen op te sporen, die in weerwil van de plakkaten gebiljoeneerde muntsoorten invoeren.

Wegens dreigend gebrek aan veevoer voor de eskadrons cavalerie die in het_Overkwartier gelegerd zijn, wordt de uitvoer van granen en veevoer verboden, op straffe van verbeurte voor de eerste overtreding, een boete van honderd guldens voor de volgende, en arbitrale correctie voor de derde overtreding.

Naar aanleiding van publieke klachten, dat de regels met betrekking tot het inkwartieren van militairen door de magistraat met voeten worden getreden, verordent het Hof van Gelre een visitatie van alle woningen door commissarissen van het Hof. De burgerij dient haar medewerking te verlenen, op straffe van een boete van tien goudgulden.

Onder verwijzing naar (? 1675-01-11) wordt een expres verbod van het leveren van granen aan Franse militairen uitgevaardigd.

Omdat de wegen in het_Overkwartier zich, in weerwil van de plakkaten en GLS 2.5.7.28, in een desolate toestand bevinden, wordt de strikte naleving bevolen van het plakkaat van l0 mei 1650 (CdG 8 fol. 111-112). De momber zal de onderhoudswerkzaamheden tegen dubbel tarief doen uitvoeren op kosten van de nalatige onderhoudsplichtigen, indien de verantwoordelijke officieren in gebreke blijven.

Advocaten dienen processtukken die aan het Hof van Gelre worden voorgelegd te voorzien van een duidelijke indeling in paragrafen, op straffe van een boete van 3 gulden.

Naar aanleiding van de problemen, die de ontvanger der exploiten ondervindt bij het innen van genoemde amenden, wordt bepaald dat de advocaten niet tot het instellen van deze middelen zullen worden toegelaten, vooraleer zij een bedrag ter grootte van de mogelijke boete hebben geconsigneerd bij de ontvanger. Het Hof heft een boete op kwade recusatie, ongeacht de boeten waarin de requestrant reeds zou kunnen zijn vervallen krachtens (? 1669-05-25).

De verordening behelst een verbod van de uitvoer van haver, hooi en "fourage" uit het_Overkwartier wegens de schaarste, ontstaan door de aanhoudende vorst, op straffe van confiscatie en arbitrale correctie.

De verordening verschilt in details van (? 1668-10-11). Zo wordt bepaald dat, indien een deel van een leen wordt verkocht, het moet worden geconstitueerd als een "bundig" of een "kluppelleen", indien het leen een grotere omvang heeft dan vijf morgen grond. Onder omstandigheden kan het echter deel uit blijven maken van het principale leen. De verordening geeft verder bepalingen met betrekking tot de "immissie" gerechtelijke toewijzing van lenen en over de bevoegdheden van leenbodes. Een tarief van "heergewaden" completeert het reglement.

De verordening vervangt het reglement van 29 october 1620 (Recueil van Lom, fol. 339). Alle bepalingen terzake van de beloning van rechterlijke functionarissen, gemaakt in anterieure reglementen, komen te vervallen, "gelijk ook alle verteeringen eertijts tot last van partijen geplogen". Het reglement geeft een specifiek overzicht van de jura die de verschillende functionarissen voor alle mogelijke ambtshalve verrichtingen toekomen. In verschillende hoofdstukken worden de jura van scholtissen en voogden (54 artt.), schepenen in de eigen woonplaats (37 artt.), schepenen in andere plaatsen (2 artt.), secretarissen en gerechtschrijvers (41 artt.), advocaten en procureurs voor het Hof en voor de lagere gerichten, deurwaarders en boden (40 artt.) opgesomd, alsmede de jura in verband met hoofdvaart (10 artt.).Het hoofdstuk "belooningen van hooftvaarten" bevat naast tarieven, ook bepalingen terzake van de procedure. Zo wordt bepaald, hoe in het geval van hoofdlering de stukken moeten worden overgezonden, evenals de maximale tijdsduur die mag verlopen tussen het moment dat de subalterne rechters "hun niet wijs genoech en vonden om vonnis te geven" en het overzenden der procesakten. Zijne Majesteit verbiedt dat men ingezetenen van het_Overkwartier die buiten hun domicilie procederen met dubbele jura zou belasten, zoals men gewend is ten aanzien van vreemdelingen te doen. Als controlemaatregel wordt bepaald, dat elke functionaris op de stukken moet aantekenen hoeveel hem voor elke handeling toekomt. Deze declaratie moet door hem zelf worden geparafeerd.